Smalspoor
bij een herkenbaar stuk smalspoor in het wandelpad, nabij het herdenkingsmonument.
Luister naar dit verhaal
Voorgelezen door Floris
Gepauzeerd op 0:00 van 0:00
Je staat bij een relict van het smalspoornetwerk dat ooit het hele terrein doorkruiste. Hier herinnert een monument aan 43 omgekomen arbeiders van de fabriek.
De rails die je hier en daar in de bestrating en groenstroken ziet, herinneren aan het fijnmazige smalspoornetwerk dat ooit dit hele terrein doorkruiste. Spoorbreedte: 900 mm. Door de grote afstand tussen de ateliers was dit smalspoor onmisbaar voor het interne transport. Eerst werden lorries handmatig geduwd, later kwamen er speciaal beveiligde lichte diesellocomotieven.
Bij deze stop staat ook een monument ter nagedachtenis aan de 43 fabrieksarbeiders die door de eeuwen heen bij het werk in de Krijgsman om het leven kwamen. Het werk hier was niet zonder gevaar: het maken van buskruit bracht permanent risico op explosies met zich mee. Achter elk getal staat een mens, een gezin, een verhaal.
Het smalspoor en het monument samen vertellen daarmee twee kanten van dezelfde geschiedenis. De rails getuigen van de schaal en het vernuft van een fabriek die ruim drie eeuwen draaide. Het monument herinnert aan de prijs die daarvoor werd betaald.
Verdieping
Achtergrond
Het smalspoor met spoorbreedte 900 mm was decennialang de levensader van de Krijgsman. Vergelijkbare interne spoorwegnetten waren gangbaar bij Nederlandse munitie- en kruitfabrieken zoals die in Ouderkerk en Amsterdam-Zeeburg. Het systeem combineerde efficient transport met de veiligheidsvereiste dat productielocaties ver uit elkaar moesten liggen. Pas tegen het einde van de twintigste eeuw werden de rails grotendeels vervangen door vrachtverkeer over verharde wegen op het terrein.
Einde wandeling
Je hebt alle twaalf stops gelopen.
Bekijk het eindscherm