De Plofwal

De plofwal is een van de best bewaarde elementen van het negentiende-eeuwse industriële veiligheidssysteem op het KNSF-terrein. Na de catastrofale fabrieksexplosie van 19 januari 1883, waarbij 13 arbeiders omkwamen en in Muiden geen ruit heel bleef, werd het terrein volledig anders ingericht. Het nieuwe principe: fysieke compartimentering.

De gevaarlijkste werkgebouwen kwamen langs de noordzijde van het terrein te staan, zo ver mogelijk van de rest. Om die gebouwen kwam aan drie zijden een halfronde, metershoge aarden wal. Op het terrein zijn er nu nog drie herkenbaar aanwezig.

De ateliers zelf kregen een slim ontwerp: drie zware muren, en een lichte constructie van hout aan de vierde zijde en in het dak. Bij een explosie zocht de drukgolf de weg van de minste weerstand: omhoog en zijwaarts, richting het onbewoonde water. Zo werd een kettingreactie naar andere ateliers voorkomen, en werd de klap van de stad af geleid.

Toch is het regelmatig misgegaan. Sinds 1883 telt het overzicht elf explosies. Drie sprongen eruit.

Op 17 januari 1947 vielen 17 doden. Dat was geen productieongeluk: men was bezig met het ontmantelen van granaten uit de Tweede Wereldoorlog. Ongetrainde militairen lieten twee karretjes met op scherp staande granaten tegen elkaar botsen, waarna een soldaat er een liet vallen. Van de slachtoffers waren er veertien militair; drie werkten bij de fabriek. Het is een van de grootste explosies die Nederland ooit in vredestijd heeft meegemaakt.

Op 2 juni 1966 ontplofte de trotylfabriek. De schade in Muiden was zo groot dat de wijk Zuidwest in de volksmond De Klapwijk werd gedoopt, naar de klappen die de fabriek door de jaren heen veroorzaakte. Op 8 december 1972 ontplofte de droogkamer, met twee doden en drie zwaargewonden. De laatste dodelijke explosies waren in 1983: op 30 mei kwamen drie Surinaamse werknemers om, op 9 september een Muidenaar.

In totaal kwamen er tussen 1702 en 2004 43 mensen om bij branden en explosies op het terrein.