De Plofwal
bij een van de halfronde aarden wallen op het terrein.
Luister naar dit verhaal
Voorgelezen door Floris
Gepauzeerd op 0:00 van 0:00
Je staat bij een plofwal, deel van een passief veiligheidssysteem ontwikkeld na de fabrieksexplosie van 1883.
De plofwal is een van de best bewaarde elementen van het negentiende-eeuwse industriele veiligheidssysteem op het KNSF-terrein. Na de catastrofale fabrieksexplosie van 9 januari 1883, waarbij 13 arbeiders omkwamen, werd het terrein volledig anders ingericht. Het nieuwe principe: fysieke compartimentering.
Rond elk productiegebouw kwam een halfronde, metershoge aarden wal. De bijbehorende kruitateliers kregen een slim ontwerp: drie zware, gewapende muren aan de binnenzijde, en een lichte constructie van hout en golfplaten aan de buitenzijde en het dak.
Bij een onverhoopte explosie werkte dat lichte dak als een breekplaat, een fysiek ventiel. De drukgolf zocht de weg van de minste weerstand, ging recht omhoog en zijwaarts naar de onbewoonde zeedijk. Zo werd kettingreactie (sympathische detonatie) naar andere ateliers voorkomen.
Toch is het regelmatig misgegaan. Drie ontploffingen sprongen eruit. Op 17 januari 1947 vielen 17 doden bij de explosie van ingezamelde oorlogsgranaten. Dat was de grootste vredestijdsexplosie ooit in Nederland. Op 2 juni 1966 ontplofte de trotylfabriek. De schade in Muiden was zo groot dat de wijk Zuidwest in de volksmond "De Klapwijk" werd gedoopt. Op 8 december 1972 ontplofte de droogkamer, waarbij twee Marokkaanse gastarbeiders het leven lieten. In totaal vielen er door de eeuwen heen 43 dodelijke slachtoffers.
Verdieping
Achtergrond
De chronologie van de explosies en hun maatschappelijke impact is een belangrijk verhaal. De ramp van 17 januari 1947 (de grootste vredestijdsexplosie ooit in Nederland) wordt nog jaarlijks herdacht in Muiden. De fabrieksleiding was destijds niet schuldig: het betrof een niet-ontplofte granaat tussen ingezameld legermaterieel, die door ruwe behandeling alsnog tot ontploffing kwam. De explosie van 2 juni 1966 (trotylfabriek) gaf de wijk Zuidwest van Muiden de volksbijnaam "De Klapwijk". Vanaf 1966 nam het burgerprotest tegen de fabriek georganiseerde vormen aan. In 1986 leidde een internationaal schandaal over illegale leveringen aan Iran tot een direct exportverbod. De fabriek werd in 1990 failliet verklaard en in 2004 definitief gesloten.