Tweede verboden kring
aan het begin van de Laan der Artillerie, op 600 meter van de Westbatterij.
Luister naar dit verhaal
Voorgelezen door Floris
Gepauzeerd op 0:00 van 0:00
Je staat op de grens van de tweede verboden kring rond fort Westbatterij. Hier golden strikte bouwregels op grond van de Kringenwet van 1853.
Je staat op de grens van de tweede verboden kring, ook wel de middelbare kring genoemd. Precies 600 meter vanaf het torenfort de Westbatterij. Dat fort zie je van hier nog niet: het ligt achter de bomen.
Een verboden kring was een soort veiligheidskring rond een verdedigingswerk. De Kringenwet van 1853 trok drie van die kringen rond elk fort, op 300, 600 en 1000 meter, om te garanderen dat het schootsveld en het zicht vanaf het fort altijd vrij bleven.
In deze middelste zone mocht je bouwen zonder directe toestemming van de minister van Oorlog. Maar de regels voor materialen waren streng. Steen was alleen toegestaan tot ongeveer vijftig centimeter boven de grond, met uitzondering van de schoorsteen. Al het overige moest bestaan uit materiaal dat snel in brand te steken of omver te schieten was.
Bij mobilisatie of bij afkondiging van de staat van oorlog mocht de militaire bevelhebber alle gebouwen, bomen en obstakels laten ruimen, zonder enige vorm van proces. Gedupeerden kregen wel een schadevergoeding. Het is uiteindelijk nooit toegepast.
In 1926 kwam de vesting Muiden bij Koninklijk Besluit te vervallen, en mocht er buiten de vesting worden gebouwd. De Kringenwet zelf werd pas in 1963 ingetrokken. Samen verklaren die twee data waarom de polder rond Muiden eeuwenlang onbebouwd is gebleven.
In de huidige wijk De Krijgsman is bewust naar dit verleden verwezen: binnen de eerste kring hebben de woningen overwegend houten gevels, en staan er houten lichtmasten.
Verdieping
Portret
Hendrik Frederik Christoph baron Forstner van Dambenoy (1792-1870) was luitenant-generaal en van 1852 tot 1858 minister van Oorlog. Onder zijn handtekening kwam in 1853 de Kringenwet tot stand, de wet die om elke vesting cirkels trok waarbinnen bouwen aan strenge regels gebonden was. Hij was daarvoor negen jaar hoofd van het Topografisch Bureau van het ministerie van Oorlog, en die kaart- en terreinkennis is aan de wet af te lezen. De bedenker was hij vermoedelijk niet: de voorbereiding liep al onder zijn voorganger, en er bestaat een memorie van toelichting uit 1850, twee jaar voor zijn aantreden. Maar wat hij ondertekende bepaalde wel honderd jaar lang wat er hier gebouwd mocht worden, tot de vesting Muiden in 1926 werd opgeheven.
Achtergrond
De Kringenwet kende drie zones (300, 600 en 1000 meter) rond elk vestingwerk. De wet gold niet alleen rond de Westbatterij maar rond alle forten in de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam. Dit heeft het ruimtelijk karakter van een aanzienlijk deel van Nederland bepaald. Bewaarde kringenwetwoningen staan dichtbij: aan de oostkant van Muiden zijn er zes rijksmonumenten, aan de Noordpolderweg 1, 4 en 5, de Zuidpolderweg 3 en de Weesperbinnenweg 1A en 11. Het houten baarhuisje aan de Weesperbinnenweg staat op minder dan tweehonderd meter van de vesting, dus midden in de eerste kring.