Stop 05

Grens weiland en kruitbos

op de overgang tussen open polder en het Kruitbos.

Oude kaart met de aanduidingen Hakhout en Boomen op het fabrieksterrein
Grens weiland en kruitbos, op de overgang tussen open polder en het Kruitbos..

Je staat op de overgang tussen open weiland en het Kruitbos: een door de fabriek aangeplant bos met dubbele functie.

Onderweg te zien

  • Bos vanaf circa 1865 aangeplant voor houtskoolproductie (ingredient buskruit)
  • Vanaf circa 1900 functie verschoven: ecologische bufferzone tegen explosies
  • Vandaag: vier beschermde vleermuissoorten, broedende Zeearend in 2023
  • Westelijk: straatnamen genoemd naar vogels uit de aangrenzende Rietpolder

Het volledige verhaal

De abrupte overgang van open weiland naar het dichte, moerasachtige Kruitbos is een direct overblijfsel van de industriele veiligheidszonering. Vanaf het midden van de negentiende eeuw diende dit bos als productiebos voor houtskool. Vooral zwarte elzen, essen en wilgen werden hier geplant, periodiek als hakhout gekapt en vermalen.

Toen aan het eind van die eeuw de productie overschakelde naar rookarme buskruit, verloor het bos zijn directe productiefunctie. Maar er kwam een nieuwe taak: ecologische en fysieke bufferzone. De dichte vegetatie dempte de schokgolven van onvermijdelijke fabrieksexplosies en ving rondvliegende brokstukken op.

Driehonderd jaar afsluiting voor het publiek heeft hier een wildernis laten ontstaan met bijzondere biodiversiteit. Vandaag de dag is het de thuisbasis van vier beschermde vleermuissoorten: de Ruige dwergvleermuis, Gewone dwergvleermuis, Rosse vleermuis en Grootoorvleermuis. De zeldzame Rietorchis werd in 2011 succesvol verplaatst naar het aangrenzende Rietland. En in het voorjaar van 2023 broedde hier zelfs een Zeearend.

Westelijk van deze grens dragen de straten namen van vogels uit de Rietpolder: IJsvogel, Ransuil en Grote Lijster.

Verdieping

Wil je meer weten?

Achtergrond

Het natuurgebied is ecologisch onderverdeeld in drie zones: het westelijke Rietland (5,5 hectare), het centrale terrein van de voormalige fabriek (48,5 hectare) en het oostelijke Grasland (18 hectare). Tijdens de transformatie tot woonwijk werden twee historische gebouwen specifiek aangepast en permanent ingericht als vleermuisverblijfplaatsen, een vereiste vanuit de Wet natuurbescherming.

Bronnen

  • BLAADJE 15-1 - KNNV Amsterdam (vleermuizen en flora)
  • Historische Inventarisatie Kruitfabriek Muiden - GRID Consult
5

Einde stop 05